Aktualności - Raport "Produktywność naukowa wyższych szkół publicznych w Polsce"
17.01.2011
W czwartek, 13 stycznia w Pałacu Staszica w Warszawie (siedziba PAN), odbyła się prezentacja raportu „Produktywność naukowa wyższych szkół publicznych w Polsce”. Przygotowały go dwie badaczki z Politechniki Gdańskiej: dr Joanna Wolszczak-Derlacz oraz dr Aleksandra Parteka (laureatka stypendium START FNP w 2010 roku) w ramach grantu uzyskanego w programie Sprawne Państwo firmy Ernst&Young.
Raport analizuje produktywność naukową uczonych pracujących na polskich uniwersytetach i politechnikach na tle produktywności naukowców z uczelni zachodnich oraz stanowi próbę wskazania najważniejszych czynników wpływających na efektywność pracy badaczy. Produktywność naukowa konkretnej uczelni określana jest w raporcie przez liczbę publikacji naukowców danego ośrodka. Do czynników, które ją warunkują należą według autorek badania przede wszystkim : przychody uczelni i ich typ (finansowanie publiczne vs. fundusze zewnętrzne) oraz obciążenie dydaktyczne pracowników naukowych. Badania jednoznacznie potwierdzają negatywną zależność między poziomem finansowania uzyskiwanego z dotacji państwowych, a efektywnością naukową uczelni. Im więcej funduszy jednostka zdobywa na drodze zewnętrznych konkursów, tym większa produktywność jej naukowców. Na pracę badaczy negatywnie wpływa także zbyt wysokie obciążenie dydaktyką.
W swoim raporcie badaczki analizują również szereg innych uwarunkowań, m.in.: wielkość i lokalizację uczelni oraz strukturę zatrudnienia. Oprócz potwierdzenia w badaniach ilościowych konkretnych tez dotyczących efektywności naukowej polskich uczelni, praca nad raportem wykazała ogromny problem dotyczący dostępności danych umożliwiających przeprowadzenie tego typu analiz. W związku z tym jedną z ważniejszych rekomendacji autorek było stworzenie dostępnej dla wszystkich, elektronicznej bazy danych liczbowych dotyczących m.in. publikacji pracowników naukowych poszczególnych jednostek naukowo-badawczych w Polsce.
W dyskusji panelowej podsumowującej prezentację raportu uczestniczyli: prof. Zbigniew Marciniak – podsekretarz stanu w Ministerstwie nauki i Szkolnictwa Wyższego, prof. Maciej Żylicz - prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, prof. Stefan Jackowski z Uniwersytetu Warszawskiego, dr inż. Katarzyna Skiba z Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej oraz autorki raportu. Wszyscy paneliści zgodnie potwierdzili zapotrzebowanie na tego typu analizy. Podczas otwartej dyskusji pojawiły się jednak również głosy krytyki dotyczące przede wszystkim zastosowanej metodologii badawczej. Uczestnicy spotkania zwrócili uwagę m.in. na jednowymiarowość wykorzystywanej definicji efektywności naukowej: autorki rozumieją to pojęcie bardzo ekonomiczne, sprowadzając efektywność do ilości publikowanych prac bez uwzględnienia ich jakości.
Uzupełniając informacje zawarte w raporcie prof. Maciej Żylicz podkreślił niski poziom mobilności polskich naukowców oraz jeszcze raz wskazał na niewystarczający poziom finansowania nauki w naszym kraju (Polska przeznacza rocznie na badania kwotę ponad dwukrotnie mniejszą niż Uniwersytet w Cambridge). Jednocześnie profesor Żylicz zaprezentował dane wykazujące, iż udział polskich prac w 1% najlepiej cytowanych prac naukowych na świecie jest znacznie większy niż można by zakładać odwołując się do poziomu finansowania nauki w Polsce.
Tekst raportu – w języku polskim i angielskim, oraz szczegółowe informacje o jego autorkach znaleźć można na stronie Ernst&Young.
