Wprowadzenie prof. H. Samsonowicza
Instytucja uniwersytetu, szkoły łączącej w swych działaniach prowadzenie badań naukowych i kształcenie na najwyższym poziomie, obecna była w Europie przez dziewięć stuleci. Nie ulega wątpliwości, że stanowiła i stanowi nadal jedną z cech wyróżniających cywilizację współczesną, stawiającą na wychowanie ludzi światłych, zdolnych do podejmowania optymalnych decyzji, możliwie dobrze przygotowanych do wypełniania różnych, społecznie użytecznych zadań.Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, podejmując inicjatywę organizowania konferencji poświeconych ważnym problemom środowiska naukowego, jego potrzebom i perspektywom rozwoju, uznała za słuszne rozpoczęcie działań od spotkania poświęconego refleksji dotyczącej uniwersytetu, instytucji, od której jakości zależy rozwój kadry naukowej, a w konsekwencji rozwój badań, oświaty i w znacznym stopniu - kultury społeczeństwa.
Konferencja odbyła się w Warszawie 5 i 6 grudnia 1996 r w Sali Senatu Uniwersytetu Warszawskiego. Przedstawione na niej referaty i nadesłane głosy w dyskusji wysuwają trzy zazębiające się zagadnienia: genezy uniwersytetu i wartości niesionych przez tę instytucję, obecnego nie zadowalającego stanu wyższych uczelni i proponowanych przekształceń, które zdaniem autorów wystąpień powinny mieć miejsce, aby uniwersytety pełnić mogły swe zadanie kształcenia ludzi w nadchodzącym XXI wieku.
Henryk Samsonowicz