| |
|
Laureat Nagrody FNP '93 w dziedzinie nauk
przyrodniczych i medycznych za prace na temat molekularnych
i komórkowych mechanizmów powstawania komórek krwi.
Urodził się w Gdyni w 1947 r. i tam uzyskał maturę w II
Liceum Ogólnokształcącym. W roku 1971 ukończył z wyróżnieniem
Wydział Lekarski Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi, a
w roku 1974 uzyskał stopień doktora nauk medycznych na podstawie
pracy: Ocena
przydatności testu prednisonowego w różnicowaniu neutropenii.
W roku 1978 uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk medycznych
na podstawie rozprawy: Skutki uboczne chemioterapii nowotworów
jako kliniczny model ostrej choroby popromiennej. Diagnostyka
uszkodzeń układów krwiotwórczego i odpornościowego ze szczególnym
uwzględnieniem neutropenii. W roku 1990 otrzymał tytuł profesora
nauk medycznych.
Od 1971 roku pracuje na różnych stanowiskach w Centralnym
Szpitalu Klinicznym WAM w Warszawie, ostatnio na stanowisku
kierownika Zakładu Immunologii. Posiada specjalizacje z chorób
wewnętrznych, hematologii i chemioterapii nowotworów.
Opublikował ponad 160 prac naukowych, w tym ponad 90 w czasopismach
o zasięgu międzynarodowym, m.in. Science, Journal of Experimental
Medicine,
Blood, British Medical Journal. Jest autorem lub współautorem
22 książek naukowych oraz wielu artykułów popularnonaukowych.
Obszar zainteresowań naukowych Laureata można określić jako
szeroko rozumianą hematologię, tak kliniczną, jak i doświadczalną.
W badaniach oświadczalnych ma liczący się dorobek w poznawaniu
genetycznie uwarunkowanych schorzeń układu krwiotwórczego
u zwierząt doświadczalnych. Na szczególne podkreślenie zasługują
jego badania nad mutantami W/W i Steel u myszy z anemią makrocytarną,
w których po raz pierwszy wykazał rolę limfocytów T w regulacji
hemopoezy (Jędrzejczak i wsp., Science, 1977). Z kolei w
badaniach nad mechanizmami wytwarzania makrofagów, z wykorzystaniem
mutantów osteopetrotycznych, zwłaszcza zaś w badaniach nad
myszami op/op, prof. W. Jędrzejczak stanowi niekwestionowany
autorytet. Jego odkrycie pozwala zrozumieć istotę defektu
występującego w osteopetrozie, co ma niezmiennie ważne implikacje
praktyczne (np. leczenie dzieci z tą chorobą preparatami
CSF). Ponadto przynosi wiele
nowych, nie znanych dotąd informacji o roli CSF, wykraczających
poza zjawisko kościotworzenia, np. wskazuje na dodatkową
rolę tej cytokiny w regulacji krwiotworzenia (wpływ na komórkę
macierzystą hematopoezy) czy prawidłowe relacje pomiędzy
matką a płodem. Potwierdzeniem rangi odkrycia prof. W. Jędrzejczaka
jest fakt, iż wspomniane doniesienia ukazały się w najbardziej
znanych pismach naukowych, a same prace są licznie cytowane.
W pierwszej połowie lat 80. prof. W. Jędrzejczak szczególnie
dużo uwagi poświęcił krwiotwórczym komórkom macierzystym
tworzącym wewnątrzpochodne kolonie śledzionowe, proponując
oryginalną hipotezę alternatywnych dróg różnicowania układu
krwiotwórczego. Ponadto prowadził i prowadzi badania nad
izolowanymi komórkami krwiotwórczymi hodowanymi in vitro
oraz w komórkach dyfuzyjnych, wykazując m.in. zaburzenia
podścieliska krwiotwórczego w anemii aplastycznej u ludzi.
Opisywane badania wykonał w decydującej mierze w Polsce,
a częściowo podczas trzech staży w USA (łącznie trzy lata).
Do jego największych osiągnięć należy opracowanie oryginalnych
metod chemioterapii nowotworów, opracowanie metod kontroli
skutków ubocznych leków przeciwnowotworowych, współudział
w odkryciu regulacyjnej roli limfocytów T w krwiotworzeniu,
opracowanie metody ilościowego badania komórek ustanawiających
krwiotworzenie, opracowanie metod hodowli komórek podścieliska
krwiotwórczego, opracowanie oryginalnych modyfikacji metod
przeszczepiania szpiku u ludzi. W 1984 roku wykonał wraz
ze zorganizowanym przez siebie zespołem pierwszy udany zabieg
przeszczepienia szpiku w Polsce. W ostatnich latach zajmował
się głównie badaniami na odkrytym przez siebie modelu nieznanych
wcześniej chorób polegających na wrodzonym braku czynników
krwiotwórczych, w tym przypadku tzw. makrofagopoetyny. Badania
te pozwoliły ustalić przyczynę choroby na poziomie cząsteczkowym,
opracować metody diagnozowania i leczenia podobnych chorób,
a także umożliwiły odkrycie istnienia dwóch różnych subpopulacji
kluczowych komórek odpornościowych: makrofagów. Wyniki te
mogą mieć istotne znaczenie dla rozwoju metod immunoterapii
nowotworów, zwalczania zakażeń oraz sterowania gojeniem tkanek
po urazie.
Prof. W. Jędrzejczak był w 1991 r. laureatem Nagrody Miesięcznika
Problemy za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki.
Z jego inspiracji ukazały się monografie z zakresu hematologii
doświadczalnej oraz monograficzne, specjalne edycje Polskiego
Tygodnika Lekarskiego. Jest on również autorem książki popularyzującej
hematologię doświadczalną pt. Zagadka tworzenia krwi, wydanej
w serii Omega.
Laureat piastuje liczne funkcje w stowarzyszeniach i radach
naukowych, m.in. w Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, w
Komitecie Patofizjologii Komórki PAN, w Komisji Hematologii
Doświadczalnej i Inżynierii Komórkowej tego Komitetu, w Komitecie
Immunologii PAN, w Komisji Transplantologii tego Komitetu,
w Polskim Towarzystwie Immunologicznym. Jest członkiem Międzynarodowego
Towarzystwa Hematologii Doświadczalnej, Międzynarodowego
Towarzystwa Hematologicznego, Polskiego i Amerykańskiego
Towarzystwa Hematologicznego, a także przewodniczącym Polskiego
Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów.
Prof. W. Jędrzejczak był promotorem 7 przewodów doktorskich,
pięciu jego wychowanków uzyskało stopnie doktora habilitowanego,
a jeden otrzymał już tytuł profesora. Czterech z nich kieruje
własnymi zespołami badawczymi. |
|
|