| |
|
Laureat Nagrody FNP'98 w dziedzinie nauk
ścisłych za badania nad porfirynami i metaloporfirynami o szczególnej
strukturze molekularnej i elektronowej.
Ur. w Szczecinie w 1951 r. Jego kariera naukowa związana
jest z Wydziałem Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie
ukończył studia i uzyskał stopnie doktora (1978), doktora
habilitowanego w zakresie chemii nieorganicznej (1986) oraz
tytuł profesora (1991). Istotną rolę w jego pracach naukowych
odgrywa dwudziestoletnia współpraca z Wydziałem Chemii Uniwersytetu
Kalifornijskiego (Davis). Obecnie jest zatrudniony na stanowisku
profesora zwyczajnego Uniwersytetu Wrocławskiego. Kieruje
Zespołem Chemii Porfiryn i Metaloporfiryn.
Jest współautorem 110 prac naukowych opublikowanych w renomowanych
czasopismach naukowych. Należy do pierwszej dziesiątki najczęściej
cytowanych chemików pracujących w Polsce. Jego zainteresowania
naukowe koncentrują się na chemii metaloporfiryn, chemii
bionieorganicznej i spektroskopii jądrowego rezonansu magnetycznego
układów paramagnetycznych. Zasadniczy aspekt badań laureata
to konstrukcja porfiryn i metaloporfiryn o szczególnej strukturze
molekularnej i elektronowej, zdecydowanie odmiennej w porównaniu
z porfiryną występującą w układach naturalnych. W istocie
jest to próba odpowiedzi na pytanie o przyczyny wyjątkowej
roli biologicznej jednego tylko, z licznych możliwych, izomerów
porfiryn.
Badania L. Latos-Grażyńskiego i współpracowników doprowadziły
do odkrycia wyjątkowego izomeru porfiryny, noszącego obecnie
nazwy "odwróconej" porfiryny lub karbaporfiryny.
W tym związku jeden z atomów azotu wymienił się miejscem
z atomem węgla. W konsekwencji tych prac otrzymano bezprecedensowe
organometaliczne, paramagnetyczne kompleksy niklu(II), w
tym z karbaporfiryną. Ten fragment badań uznano w literaturze
za istotny dla poznania podstaw chemii organometalicznej
niklu(II) oraz niklu(I) i niklu(III). Znaczące dokonanie
laureata to odkrycie nowych form żelazoporfiryn, w tym na
wysokich stopniach utlenienia, istotnych dla poznania procesów
biochemicznych, w tym degradacji hemu przez jego oksydazę.
Spektroskopia jądrowego rezonansu magnetycznego to podstawowa
metoda fizykochemiczna stanowiąca wspólny mianownik prac
L. Latos-Grażyńskiego. | |
|