Laureat Nagrody FNP'98 w dziedzinie nauk
przyrodniczych i medycznych za wykrycie mechanizmu przeciwzakrzepowego
działania aspiryny oraz badania nad patogenezą i metodami leczenia
astmy oskrzelowej indukowanej aspiryną.
Ur. w Krakowie w 1938 r. Ukończył Liceum im. B. Nowodworskiego
oraz Średnią Szkołę Muzyczną. Odbył studia na Wydziale
Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie, następnie kształcił
się w uniwersytetach w USA i w Szwecji. Pracę doktorską
obronił w 1966 r., habilitował się w 1969 r. z zakresu
chorób wewnętrznych w Akademii Medycznej we Wrocławiu.
W latach 1990-1993 był rektorem Akademii Medycznej w Krakowie,
w latach 1993-1996 - prorektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego
ds. Collegium Medicum. Obecnie kieruje II Katedrą Chorób
Wewnętrznych Collegium Medicum UJ w Krakowie. Członek Papieskiej
Akademii Nauk, członek PAU, PAN i innych towarzystw naukowych.
Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół chorób
serca rozwijających się na podłożu miażdżycy i chorób płuc
o podłożu immunologicznym. W 1976 r. opisał działanie prostacykliny
na ustrój ludzki i wprowadził ją do leczenia chorób tętnic.
W 1997 r. uzyskał - wraz z dr Markiem Sanakiem - I nagrodę
czasopisma Lancet za odkrycie podłoża genetycznego astmy
oskrzelowej, w 1998 r. - Royal College of Physicians w
Londynie wyróżniło go nagrodą specjalną i przyjęło w poczet
swoich członków.
Jest autorem ok. 450 prac, publikowanych głównie w czasopismach
międzynarodowych, a także kilku monografii i podręczników.
Kieruje programem Europejskiej Sieci Badań nad Astmą Aspirynową,
skupiającej 24 ośrodki uniwersyteckie z 14 krajów.
Dzięki badaniom tym wiemy, dlaczego aspiryna zapobiega
zawałom serca i udarom mózgu. Dzieje się tak, ponieważ
nie tylko blokuje ona zlepianie się płytek krwi, ale też
hamuje powstawanie trombiny, najważniejszego enzymu krzepnięcia
krwi. Prof. Szczeklik opracował czułe metody pomiaru powstawania
trombiny we krwi i przy ich pomocy określił dawki aspiryny
wywołujące efekt antytrombinowy. Wykazano też, że u osób
o wysokim stężeniu cholesterolu we krwi to działanie aspiryny
jest upośledzone, a powstawanie trombiny hamować można
lekami blokującymi syntezę cholesterolu.
Prowadzone jednocześnie przez prof. Szczeklika badania
częstej postaci astmy oskrzelowej, przebiegającej z nadwrażliwością
na aspirynę, pozwoliły na opracowanie nowych metod jej
diagnozowania i wprowadzenie nowych sposobów jej leczenia.
Badania nad mechanizmem choroby znacznie zwiększyły możliwości
prognostyczne: zarówno przewidywania podatności na rozwój
choroby, jak i określenia skuteczności leczenia nowymi
specyfikami.
|