Publikacja laureatów FNP w prestiżowym PNAS

Dodano: :: Kategorie: Aktualności, Sukcesy naszych laureatów
-A A+

Prof. Daniel T. Gryko z Instytutu Chemii Organicznej PAN w Warszawie, laureat wielu programów FNP, razem  ze współpracownikami z ICHO – prof. Agnieszką Szumną (POMOST FNP), dr Olgą Staszewską-Krajewską i dr Hanną Jędrzejewską oraz z Kalifornii (prof. Harry B. Gray z California Institute of Technology i prof. Valentine Vullev z University of California) odkrył w jaki sposób może zachodzić przeniesienie elektronów dalekiego zasięgu. Pierwszym autorem pracy jest Rafał Orłowski z ICHO PAN. Odkrycie zostało opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA (PNAS).

Przeniesienie elektronów dalekiego zasięgu przenika biologię, chemię i inżynierię, ponieważ ma kluczowe znaczenie dla procesów podtrzymujących życie, przemian chemicznych, konwersji energii, systemów elektronicznych i technologii fotonicznych. Wyjaśnienie, co rządzi szybkością przeniesienia elektronów, ma nie tylko ogromne znaczenie dla zrozumienia przepływu energii w biologii, ale może być też pomocne w projektowaniu i konstruowaniu urządzeń elektronicznych.

Prof. Gryko ze współpracownikami odkrył ultraszybkie przeniesienie elektronów (ET) od donora do akceptora, połączonych układem 20 wiązań kowalencyjnych. Chociaż takie duże odległości pomiędzy chromoforami uniemożliwiają ET, uczeni zaobserwowali pikosekundowe procesy ET z ilościowymi wydajnościami kwantowymi, na których kinetykę nie ma większego wpływu zmniejszanie liczby aminokwasów w łączniku. Połączenie NMR, dichroizmu kołowego i obliczeń kwantowomechanicznych ujawnia, że wewnątrzcząsteczkowe wiązania wodorowe zbliżają do siebie donor (korol) i akceptor (perylenodiimid) w architekturze molekularnej ?w kształcie skorpiona?, umożliwiając w ten sposób przeniesienie elektronów. Ten rewolucyjny rezultat pokazuje, że krótkie peptydy, zawierające zaledwie cztery reszty aminokwasowe, zapewniają sieć wiązań wodorowych, która może pośredniczyć w przenoszeniu elektronów z niezwykle wysoką wydajnością. Praca ta nie tylko zmienia spojrzenie na projektowanie cząsteczek, w których zachodzi przeniesienie elektronu, ale także sugeruje motywy strukturalne pośredniczące w ET w białkach.

Prof. Daniel Gryko jest dyrektorem Instytutu Chemii Organicznej PAN. Do jego najważniejszych zainteresowań naukowych należy chemia porfiryn, a w szczególności koroli, czyli barwników organicznych o licznych zastosowaniach. Jest laureatem subsydium profesorskiego MISTRZ Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2013). Dwukrotnie zdobył też grant w programie TEAM FNP. W 2017 r. został uhonorowany Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, uznawaną za najważniejsze polskie wyróżnienie naukowe.

Prof. Agnieszka Szumna z Instytutu Chemii Organicznej PAN jest laureatką wielu prestiżowych grantów naukowych. W 2012 r. została laureatką programu POMOST FNP (moduł granty powrotowe) realizowanego przez FNP ze środków PO IG, w ramach którego Fundacja przyznawała granty na prowadzenie badań naukowczyniom i naukowcom wychowującym małe dzieci. Prof. Szumna dzięki otrzymanemu finansowaniu w programie POMOST realizowała projekt pt. ?Novel chiral nanospaces for molecular confinement? i utworzyła w ICHO własną grupę badawczą.

Więcej informacji:

Link do publikacji w PNAS

O Nagrodzie FNP dla prof. Daniela T. Gryko

O badaniach prof. Daniela T. Gryko w programie TEAM POIR

Cofnij