14 października oficjalnie wystartował nowy projekt badawczy, którego celem jest opracowanie innowacyjnych strategii leczenia padaczki, depresji i uzależnień. Projekt będzie realizowany w centrum doskonałości BRAINCITY działającym przy Instytucie im. M. Nenckiego PAN w Warszawie. Prace badawcze będą prowadzone dzięki środkom w wysokości prawie 30 mln zł pochodzącym z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, które przekazała Fundacja na rzecz Nauki Polskiej w ramach działania Międzynarodowe Agendy Badawcze.
Badania naukowe prowadzone w Centrum BRAINCITY odpowiadają na jedno z najważniejszych wyzwań cywilizacyjnych – choroby mózgu są nie tylko dotkliwe z indywidualnego punktu widzenia, ale należą też do schorzeń generujących najwyższe koszty społeczne. Szacuje się, że roczny koszt tych chorób w Unii Europejskiej sięga 800 mld euro. Z tych względów, badania w zakresie chorób psychicznych i neurodegeneracyjnych oraz uzależnień są traktowane jako priorytetowe przez rządy wielu krajów.
W Polsce wiodącym ośrodkiem badawczym w tym obszarze jest centrum doskonałości BRAINCITY działające przy Instytucie im. M. Nenckiego PAN w Warszawie. Utworzenie ośrodka było możliwe w 2019 roku dzięki programowi Międzynarodowe Agendy Badawcze Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i finansowaniu z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój. Teraz na rozwój badań Fundacja przekazała kolejne środki - prawie 30 mln zł, które pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), także w ramach MAB.
„Cieszymy się, że Fundacja na rzecz Nauki Polskiej, dzięki wsparciu ze środków unijnych, może przyczyniać się do tworzenia w Polsce ośrodków, w których prowadzone są innowacyjne badania, przyciągające wybitnych naukowców z kraju i zagranicy oraz rozwijające współpracę międzynarodową. Dzięki takim inicjatywom polska nauka staje się coraz lepiej rozpoznawalna i uznawana na świecie, a wyniki badań przyniosą korzyści całemu społeczeństwu.” – mówi dr Anna Plater-Zyberk, wiceprezeska Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Neuroplastyczność i cele nowego projektu
„Badania w Centrum Doskonałości BRAINCITY koncentrują się wokół zagadnienia nieuroplastyczności, która jest jedną z niezwykłych właściwości mózgu” – mówi prof. Leszek Kaczmarek, lider projektu.
Neuroplastyczność, czyli zdolność do nieustannych, choć trwałych, przeobrażeń jest kluczowa dla procesów uczenia się, zapamiętywania czy regeneracji po uszkodzeniach wynikających z urazów lub chorób mózgu. Dzięki niej możliwa jest redukcja skutków np. stwardnienia rozsianego, choroby Alzheimera czy choroby Parkinsona. Z drugiej strony, zaburzenia neuroplastyczności mogą prowadzić do wielu stanów patologicznych, takich jak uzależnienia, zaburzenia należące do spektrum autyzmu, schizofrenia, depresja, czy zaburzenia afektywne dwubiegunowe.
„Dzięki nowej dotacji w ramach programu Międzynarodowe Agendy Badawcze FENG, BRAINCITY będzie rozwijać innowacyjne strategie leczenia zaburzeń neuroplastyczności, w tym padaczki, depresji oraz uzależnień. Projekt zakłada stworzenie nowoczesnej platformy do testowania metod stymulacji mózgu oraz substancji o potencjale terapeutycznym” – wyjaśnia prof. Leszek Kaczmarek.
Zakres badań
Badania w Centrum obejmują szerokie spektrum: od mechanizmów molekularnych i zmian w ekspresji genów, przez neurofizjologię i obrazowanie pracy mózgu, aż po analizę zachowań w warunkach zbliżonych do naturalnych. Ich celem jest nie tylko lepsze zrozumienie podstaw funkcjonowania mózgu, lecz także opracowanie nowych metod diagnostyki i terapii chorób takich jak padaczka, depresja, uzależnienia, zaburzenia ze spektrum autyzmu czy schizofrenia.
Międzynarodowa współpraca i naukowe sukcesy
Centrum BRAINCITY działa w ścisłej współpracy z Europejskim Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL) i wieloma partnerami naukowymi na całym świecie. Dzięki temu umacnia swoją pozycję jako międzynarodowy ośrodek badań nad mózgiem, otwarty na wymianę wiedzy i kształcenie nowego pokolenia naukowców.
W ostatnich latach zespoły BRAINCITY dokonały znaczących odkryć dotyczących m.in. mechanizmów pamięci operacyjnej, plastyczności synaptycznej związanej z uzależnieniami oraz społecznych mechanizmów uczenia się, których wyniki zostały opublikowane w prestiżowych czasopismach naukowych.
Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB) to działanie realizowane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej i finansowane z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Działanie umożliwia uruchomienie w naszym kraju nowych (lub rozwój już istniejących) centrów doskonałości o międzynarodowym znaczeniu, rozwijających współpracę z naukowym ośrodkiem zagranicznym oraz partnerami gospodarczymi i realizujących projekty B+R o istotnym znaczeniu dla społeczeństwa i gospodarki. Jeden projekt może otrzymać finansowanie w wysokości do 30 mln zł.
Środki z działania MAB stanowią również krajowy wkład do finansowania projektów, które uzyskają wsparcie w ramach konkursu Teaming of Excellence prowadzonego przez Komisję Europejską (Horyzont Europa). Projekty te mogą otrzymać finansowanie w wysokości do 8 mln EUR (ok. 37 mln PLN) z działania MAB.
Finansowanie jest przyznawane w drodze konkursu. W dotychczas rozstrzygniętych naborach Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała środki 14 projektom (w tym trzem, które zdobyły wsparcie z konkursu Teaming of Excellence) w łącznej kwocie ponad 425 mln zł.
Kontakt prasowy: Dominika Wojtysiak, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej,
