Innowacyjne badania nad chorobami mózgu oraz czujnikami nowej generacji do zastosowania m.in. w diagnostyce medycznej będą realizowane dzięki wsparciu w wysokości ponad 68 mln zł z Funduszy Europejskich z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), przyznanych przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Finansowanie otrzymają dwa ośrodki – jeden z Wrocławia, a drugi z Warszawy.
Choroby mózgu w centrum uwagi
We Wrocławiu środki w wysokości ponad 34 mln zł trafią do Sieci Badawczej Łukasiewicz - PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii na projekt P4Health: Centrum Doskonałości Precyzyjnego Fenotypowania i Bankowania Danych Biologicznych dla Spersonalizowanego Zdrowia Mózgu. Ośrodek ten będzie poszukiwał nowych metod walki z chorobami mózgu, takimi jak zaburzenia psychiczne czy otępienne, które są dziś jednym z największych wyzwań dla medycyny.
Nowy projekt badawczy koncentruje się na komórkach glejowych, a szczególnie astrocytach – kluczowych regulatorach metabolizmu i komunikacji w mózgu. Coraz więcej dowodów wskazuje bowiem, że to ich dysfunkcja może być jednym z pierwszych etapów rozwoju chorób mózgu.
Celem badań jest identyfikacja zaburzonych procesów zachodzących w astrocytach oraz opracowanie nowych, celowanych strategii terapeutycznych i biomarkerów diagnostycznych. Wyniki projektu mogą przyczynić się do powstania innowacyjnych metod leczenia oraz rozwoju rozwiązań o potencjale wdrożeniowym. Dzięki temu w przyszłości powstaną nowe możliwości diagnostyczne i terapeutyczne dla pacjentów z chorobami mózgu.
Liderem projektu jest prof. Bastian Hengerer.
Technologie kosmiczne na co dzień
Drugim ośrodkiem, który otrzyma wsparcie w wysokości ponad 34 mln zł, będzie Astrocent – Centrum Technologiczne Astrofizyki Cząstek działający przy Centrum Astronomicznym im. M. Kopernika Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.
Celem badań jest stworzenie nowej generacji niezwykle czułych i skalowalnych systemów detekcji, które znajdą zastosowanie zarówno w badaniach naukowych, jak i w praktyce komercyjnej. Technologie te mają kluczowe znaczenie dla badań nad ciemną materią, neutrinami i falami grawitacyjnymi, a tym samym dla lepszego zrozumienia Wszechświata.
Jednocześnie rozwijane rozwiązania mogą wspierać medycynę, bezpieczeństwo, ochronę klimatu, energetykę odnawialną oraz sejsmologię, w tym systemy wczesnego ostrzegania. Projekt łączy wysoką czułość detektorów z możliwością prowadzenia pomiarów na dużą skalę i w wielu kanałach, przełamując ograniczenia dotychczasowych technologii.
Liderem projektu jest dr hab. Marcin Kuźniak.
Finansowanie i ocena wniosków
Finansowanie zostało przyznane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej (FNP) w ramach konkursu w działaniu Międzynarodowe Agendy Badawcze w naborze skierowanym do laureatów programu Teaming for Excellence (Horyzont Europa). Nabór wniosków był prowadzony przez FNP od 1 do 29 września 2025 roku. Wybór projektów został dokonany na podstawie oceny, która składała się z trzech etapów: oceny formalnej oraz dwuetapowej oceny merytorycznej. Ocena była prowadzona przez Komisję Oceny Projektów, w skład której wchodzili eksperci z poszczególnych dziedzin oraz przedstawiciele FNP. Komisja dokonała oceny projektów w oparciu o zatwierdzone kryteria oceny formalnej i merytorycznej. W naborze oceniano dwa projekty.
Finansowanie z działania MAB zostało przyznane do końca 2029 roku i jest ono uzupełnieniem budżetu w wysokości 15 mln EUR, które oba nagrodzone projekty otrzymały z Komisji Europejskiej, po wygraniu konkursu w programie Teaming for Excellence.
O działaniu Międzynarodowe Agendy Badawcze
Realizowane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej działanie Międzynarodowe Agendy Badawcze pozwala na uruchomienie lub rozwój w Polsce wyspecjalizowanych, wiodących w skali światowej zespołów i organizacji badawczych, w których możliwe będzie osiągnięcie doskonałości naukowej i międzynarodowej konkurencyjności badań.
W dotychczasowych naborach w działaniu MAB Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała środki 18 projektom (w tym czterem, które zdobyły wsparcie z konkursu Teaming for Excellence) w łącznej kwocie ponad 550 mln zł.
Działanie Międzynarodowe Agendy Badawcze jest finansowane z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Ponadto środki przyznawane w ramach działania MAB stanowią wkład krajowy w naborze skierowanym do laureatów programu Teaming for Excellence.
Kontakt prasowy:
Dominika Wojtysiak, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej: 698 931 944,
