Łatwa synteza H-fosfonianów w środowisku wodnym

Chemia bez toksyn – zielona rewolucja w syntezie związków fosforoorganicznych

Chemia organiczna rzadko kojarzy się z czymś przyjaznym dla środowiska. Zazwyczaj postrzegana jest jako toksyczna o nieprzyjemnym zapachu i trudnymi do kontrolowania reakcjami. Dr Katarzyna Szwaczko z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie pokazuje jednak, że procesy syntezy organicznej można prowadzić inaczej – prościej, bezpieczniej i w bardziej zrównoważony sposób. Badaczka, zajmująca się od blisko dwóch dekad syntezą związków fosforoorganicznych, opracowała nowatorską metodologię otrzymywania tych związków z wykorzystaniem metod elektrochemicznych i prostych elektrod grafitowych. Dzięki zastosowaniu elektrochemii w miejsce klasycznych reakcji chemicznych, całkowicie eliminuje potrzebę stosowania toksycznych katalizatorów, rozpuszczalników organicznych i dodatków, a jedynym medium reakcyjnym staje się zwykła woda.

Innowacyjność projektu polega na wykorzystaniu elektrochemii w obszarze, który do tej pory był przede wszystkim domeną tradycyjnych metod syntezy. Dla dr Szwaczko i jej zespół ma zupełnie nowe podejście, które zrodziło się z naukowej ciekawości. W ramach prowadzonych badań opracowana technologia stanowi przełom w podejściu do chemii syntetycznej – procesy przebiegają w sposób zrównoważony, z minimalnym zużyciem energii i z ograniczeniem ilości odpadów. Takie podejście nie tylko redukuje ślad środowiskowy, ale też otwiera drogę do komercyjnych zastosowań. Opracowane półprodukty i prekursory mogą znaleźć zastosowanie  w przemyśle tworzyw sztucznych, powłok ochronnych i agrochemii – jako składniki farb, lakierów, środków ochrony roślin czy dodatki poprawiające właściwości materiałów, np. ich odporność ogniową.

Naszym celem jest pokazanie, że chemia nie musi szkodzić środowisku – może je chronić, jeśli mądrze z niej korzystamy. Właśnie nasz metodologia opiera się na prostych, tanich i ekologicznych rozwiązaniach, które mogą zostać z powodzeniem przeniesione z laboratorium do skali przemysłowej. – podkreśla dr Katarzyna Szwaczko.

Dr Katarzyna Szwaczko jest uczestniczką pierwszej edycji  PRIME – programu wsparcia komercjalizacji nauki, realizowanego przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej ze środków pochodzących z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Naukowczyni i jej zespół: Wioletta Ostrowska (Opiekunka z CentrumTransferu Wiedzy i Technologii) oraz Jakub Nowak (Lider Biznesowy) w ramach projektu PRIME będą rozwijać kompetencje w zakresie wdrożenia i komercjalizacji prowadzonych badań.

***

PRIME to jedyny w Polsce „szyty na miarę” program akceleracyjny transferu wiedzy i technologii dla naukowców i ich organizacji badawczych, oferujący wsparcie indywidualnej ścieżki komercjalizacji innowacyjnych produktów. Program daje możliwość zarówno rozwoju kompetencji (m.in. szkolenia), jak i zdobycia praktycznych umiejętności (m.in. rozmowy z potencjalnymi odbiorcami). Dla autorów najlepszych pomysłów przewidziane jest zindywidualizowane wsparcie na wdrożenie wybranej ścieżki komercjalizacji. Projekt PRIME jest finansowany z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (#FENG). Projekt realizuje Fundacja na rzecz Nauki Polskiej (#FNP).