Funkcjonalne i bezpieczne w stosowaniu naturalne kosmetyki do higieny wytwarzane na bazie materiału odpadowego (wytłoków) z polskich winnic.

Jak wykorzystać odpady po produkcji wina do wyrobu naturalnych kosmetyków?

Zespół naukowców w Sieć Badawcza Łukasiewicz - Instytucie Ciężkiej Syntezy Organicznej „Blachownia” pod kierunkiem prof. dr hab. inż. Tomasza Wasilewskiego intensywnie rozwija obszar badawczy związany z kosmetykami i detergentami. Wspólnie z dr Zofią Hordyjewicz-Baran, Liderem Grupy Badawczej Analityka, realizują prace naukowe nad nowymi technologiami prowadzącymi finalnie do niezwykle interesujących rozwiązań w zakresie kosmetyków i detergentów, których efektem jest już szereg zgłoszeń patentowych, wartościowych publikacji naukowych oraz nagród na imprezach wystawienniczych. Wykorzystanie wytłoków winogronowych pochodzących z polskich winnic, powstających jako produkt uboczny przy produkcji wina jest tematem przewodnim projektu dofinansowanego z Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w ramach działania Proof of Concept finansowanego z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 (FENG).

Przedmiotem projektu, w którym funkcję Głównego wykonawcy pełni dr Zofia Hordyjewicz-Baran jest opracowanie i wprowadzenie na rynek bezpiecznych i funkcjonalnych kosmetyków. Możliwość powtórnego wykorzystania wytłoków z winogron ogranicza ilość powstających odpadów i konieczność ich utylizacji. Założenia i cele badawcze Projektu doskonale wpisują się w zasady zrównoważonej produkcji oraz minimalizacji negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko.

Winogrona są jedną z najczęściej uprawianych roślin na świecie, z czego ponad 80% wykorzystuje się do produkcji wina. Jednak proces produkcji wina generuje znaczne pozostałości, w tym wytłoki winogronowe, które mogą stanowić poważne wyzwania środowiskowe i ekonomiczne. Wytłoki winogronowe są nie tylko produktem odpadowym, ale także stanowią bogate źródło polifenoli - związków bioaktywnych o uznanych właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych.

„Badania przeprowadzone w naszym Instytucie potwierdzają, że surowce pozyskane z odpadowego materiału, powstającego przy produkcji wina, zawierają duże ilości cennych substancji bioaktywnych. Zaplanowaliśmy zatem opracowanie szeregu ciekawych produktów kosmetycznych, zawierających względnie wysokie stężenia substancji bioaktywnych– mówi dr Zofia Hordyjewicz-Baran.

Prof. Tomasz Wasilewski podkreśla jak ważnym czynnikiem jest uwzględnienie w prowadzonych pracach aspektów ekonomicznych. „Branża kosmetyczna poszukuje innowacyjnych rozwiązań, ale muszą one pozostać w akceptowalnym obszarze cenowym. W Projekcie zwrócono szczególną uwagę na ekonomikę proponowanego rozwiązania”.

Naukowcom udało się już otrzymać, w skali laboratoryjnej, innowacyjne kosmetyki wysokiej jakości na bazie wytłoków z winogron pochodzących z polskich winnic, co zaowocowało zgłoszeniami patentowymi. Celem projektu Proof of Concept jest natomiast opracowanie metodologii produkcji kosmetyków z wytłoków winogronowych na skalę przemysłową, czego efektem końcowym będzie komercjalizacja pomysłu. Aby zrealizować ten cel, zespół z Łukasiewicz – ICSO współpracuje z firmą Onlybio.life S.A., która jest jednym z najszybciej rozwijających się przedsiębiorstw w branży kosmetyków naturalnych w Polsce. Jej misją jest tworzenie kosmetyków do włosów i ciała, które są jednocześnie skuteczne oraz bezpieczne dla zdrowia i środowiska. Współpracę z firmą zapoczątkował prof. Tomasz Wasilewski, który współtworzył kosmetyki obecne na rynku i zna profil działalności oraz potrzeby firmy.

Prof. dr hab. Tomasz Wasilewski obronił doktorat na Wydziale Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej w 2004 r., a w 2014 r. na Wydziale Towaroznawstwa Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie uzyskał stopień doktora habilitowanego. W 2021 r. postanowieniem Prezydenta RP otrzymał tytuł profesora. Prowadzi działalność naukową i dydaktyczną w obszarze kosmetyków i detergentów.

Od lat aktywnie współpracuje z przemysłem oraz innymi jednostkami naukowymi. Kierował szeregiem prac naukowo-badawczych, dotyczących opracowania innowacyjnych kosmetyków lub produktów chemii gospodarczej. Jest współautorem ponad 50 patentów (w tym międzynarodowych) oraz 70 artykułów naukowych znajdujących się w bazie Journal Citation Reports (indeks h-19). 

Dr Zofia Hordyjewicz-Baran jest absolwentką studiów magisterskich na Uniwersytecie Opolskim o specjalności Chemia Podstawowa i Stosowana. Następnie pracowała na tej samej uczelni w Katedrze Technologii Chemicznej i Chemii Polimerów. W 2008 r. ukończyła studia doktoranckie na Uniwersytecie Poczdamskim prowadząc badania naukowe w Instytucie Maxa Plancka w Poczdamie w ramach unijnego projektu badawczego Marie Curie Research and Training Network. Po uzyskaniu stopnia doktora, rozpoczęła pracę w Instytucie Ciężkiej Syntezy Organicznej „Blachownia” w Kędzierzynie-Koźle. Obecnie pracuje na stanowisku Lidera Obszaru Badawczego Analityka i Pomiary pełniąc funkcję Lidera Grupy Badawczej Analityka. Jest współautorką 14 patentów, 12 zgłoszeń patentowych i 30 artykułów naukowych znajdujących się w bazie Journal Citation Reports (indeks h-12). Specjalizuje się w badaniach właściwości fizykochemicznych i agregacyjnych surfaktantów ze szczególnym uwzględnieniem ich zastosowania w kosmetykach i detergentach.