Dziewięć poziomów
Trzy przedziały wyznaczają przebieg procesu:
- Odkrycie (TRL 1–3), gdzie działają granty na badania podstawowe typu NCN;
- Rozwój (TRL 4–6) i tzw. „dolina śmierci”, w której instrumenty FNP i NCBR wypełniają lukę;
- oraz Wdrożenie (TRL 7–9), gdzie kluczową rolę odgrywają PARP, VC oraz zatwierdzenia regulacyjne.
| TRL | Etap | Definicja wg. NASA | Definicja wg. „Horyzont Europa” | Co to oznacza w praktyce |
| 1 | Discovery | Obserwacja i raportowanie podstawowych zasad | Zasady podstawowe zostały uwzględnione | Pomysł lub hipoteza. Brak danych eksperymentalnych. |
| 2 | Sformułowano koncepcję technologiczną i/lub zastosowanie | Sformułowano koncepcję technologiczną | Koncepcja istnieje na papierze. Zidentyfikowano potencjalne zastosowanie. | |
| 3 | Analityczne i eksperymentalne potwierdzenie słuszności koncepcji | Eksperymentalne potwierdzenie słuszności koncepcji | Eksperymenty laboratoryjne potwierdzają, że podstawowa zasada działa. | |
| 4 | Rozwój | Walidacja komponentów w warunkach laboratoryjnych | Technologia zweryfikowana w laboratorium | Działający komponent, przetestowany w kontrolowanych warunkach. |
| 5 | Walidacja komponentu w odpowiednim środowisku | Technologia zweryfikowana w odpowiednim środowisku | Przetestowana z wykorzystaniem rzeczywistych materiałów lub w rzeczywistych warunkach. | |
| 6 | Model systemu/podsystemu zademonstrowany w odpowiednim środowisku | Technologia zademonstrowana w odpowiednim środowisku | Zademonstrowano prototyp. Jest to próg PoC dla większości podmiotów finansujących. | |
| 7 | Wdrożenie | Prototyp systemu zademonstrowany w środowisku operacyjnym | Prototyp systemu zademonstrowany w środowisku operacyjnym | Przetestowany w rzeczywistych warunkach, a nie w laboratorium. Rozmowy z inwestorami nabierają realnego charakteru. |
| 8 | System ukończony i zakwalifikowany | System ukończony i zakwalifikowany | Produkt działa zgodnie z założeniami. Na tym etapie zazwyczaj wymagane są zezwolenia regulacyjne. | |
| 9 | System sprawdzony w warunkach eksploatacyjnych | System sprawdzony w warunkach eksploatacyjnych | Gotowy do wprowadzenia na rynek. Produkt lub system w komercyjnym użytku. |
Uwaga: sformułowanie UE dotyczące poziomu TRL 5 zawiera dodatkowy zapis „środowisko istotne z punktu widzenia przemysłu w przypadku kluczowych technologii wspomagających”. Skale NASA i UE są zharmonizowane, ale nie są identyczne, dlatego należy zawsze stosować sformułowania używane w programie, o który się ubiegasz.
TRL jako narzędzie decyzyjne, a nie etykieta
Dwa projekty na poziomie TRL 4 mogą mieć zupełnie różne profile ryzyka w zależności od sektora, ścieżki regulacyjnej i dojrzałości naukowej. Przecenianie poziomu TRL we wniosku o dotację nie tylko nie przyspiesza realizacji projektu, lecz zwiększa ryzyko niedopasowania do podmiotów finansujących, których instrumenty nie są dostosowane do danego etapu, oraz stwarza problemy z raportowaniem w późniejszym okresie. Zaniżanie poziomu TRL oznacza utratę dostępu do instrumentów, z których można by już skorzystać.
TRL odpowiada na jedno pytanie: czy technologia działa? W większości sektorów deep tech jest to warunek konieczny, ale niewyłączny. Przedstawione poniżej ramy uwzględniają obszary, których nie obejmuje TRL.
Co poza TRL: inne wybrane poziomy gotowości w podziale na sektory
Ramy te nie stanowią alternatywy dla wskaźnika TRL, lecz funkcjonują równolegle. Projekt może znajdować się jednocześnie na poziomie TRL 7 i MRL 3: jest sprawdzony pod względem technicznym, ale nie nadaje się jeszcze do produkcji na dużą skalę. Wiedza o tym, które ramy mają zastosowanie w danym sektorze, lepiej kształtuje przebieg rozmów dotyczących due diligence z inwestorem lub partnerem.
| Poziom | Pełna nazwa | Kluczowe pytanie, na które odpowiada | Główny sektor | Status |
| TRL | Poziom gotowości technologicznej | Czy technologia działa na wymaganym poziomie dojrzałości? (ang. Technology Readiness Level) | Wszystkie sektory | Obowiązkowe w ramach programu „Horyzont Europa” |
| MRL | Poziom gotowości produkcyjnej | Czy produkt może być powtarzalnie wytwarzany przez inne podmioty przy zachowaniu kosztów? (ang. Manufacturing Readiness Level) | Sprzęt komputerowy, technologie medyczne, lotnictwo i kosmonautyka, obrona | Polityka Departamentu Obrony (Podręcznik MRL 2025); skala 1–10 |
| BRL | Poziom gotowości do produkcji bioprodukcyjnej | Czy bioproces jest gotowy do zwiększenia skali pod względem technicznym, jakościowym i operacyjnym? (ang. Biomanufacturing Readiness Level) | Biofarmaceutyka, biotechnologia, terapia komórkowa i genowa | Lopes i in. 2022 (Biotechnology & Bioengineering); 3 równoległe osie |
| ARL | Poziom gotowości do wdrożenia | Czy otoczenie zewnętrzne, klienci, organy regulacyjne i ubezpieczyciele są gotowi na przyjęcie technologii? (ang. Adoption Readiness Level) | Energetyka, technologie klimatyczne, technologie sieci energetycznych | Oficjalne ramy Departamentu Energii Stanów Zjednoczonych (US DOE); 17 wymiarów ryzyka wdrożenia |
| CRL | Poziom gotowości komercyjnej | Czy ekosystem komercyjny, rynek, finanse i łańcuch wartości są gotowe na proponowaną technologię? (ang. Commercial Readiness Level) | Ogólnie o technologiach deep-tech | Uniwersytet w Sydney (Abbas i Nomvar); szeroko cytowane, nie jest to standard rządowy |
| SRL | Poziom gotowości społecznej | Czy uwzględniono potrzeby i obawy społeczne, tak aby technologia ta została faktycznie wdrożona? (ang. Societal Readiness Level) | Systemy opieki zdrowotnej, adaptacja do zmian klimatu, integracja cyfrowa | Projekt pilotażowy w ramach klastra 5 programu „Horyzont Europa”, 2025 r.; wymóg obowiązujący w niektórych zaproszeniach do składania wniosków |
| IRL | Poziom gotowości integracyjnej | Czy dwa lub więcej komponentów dobrze ze sobą współpracuje po połączeniu w system? (ang. Integration Readiness Level) | Systemy autonomiczne, przestrzeń kosmiczna, złożona robotyka, sztuczna inteligencja/sprzęt | Pochodzenie akademickie (Sauser i in. 2006); stosowany przez wykonawców, nie jest to polityka Departamentu Obrony |
| SRL* | Poziom gotowości oprogramowania | Czy oprogramowanie jest wystarczająco dojrzałe do wdrożenia operacyjnego? (ang. Software Readiness Level) | Oprogramowanie, sztuczna inteligencja, platformy cyfrowe | Brak uzgodnionego standardu; program „Horyzont Europa” zaleca dostosowanie terminologii TRL do projektów związanych z oprogramowaniem |
Kluczowa zasada
TRL wskazuje, na jakim etapie projekt znajduje się na osi technicznej. Przed każdą rozmową z podmiotem finansującym, centrum transferu technologii (CTT) lub inwestorem upewnij się, jaki jest obecny poziom TRL i który z powyższych poziomów może stanowić kolejne ograniczenie, na które natrafi Twój projekt.
Źródła: Ramy TRL NASA (Mankins 1995, 2004); ISO 16290:2013; Podręcznik poziomu gotowości produkcyjnej Departamentu Obrony USA (2025); Komisja Europejska, program prac „Horyzont Europa” na rok 2025; Lopes i in., Poziomy gotowości w zakresie bioprodukcji, „Biotechnology and Bioengineering” (2022); ramy poziomu gotowości do wdrożenia Departamentu Energii Stanów Zjednoczonych (DOE); NCP Flandrii, briefing dotyczący poziomu gotowości społecznej (grudzień 2025); Sauser i in., Poziom gotowości do integracji (2006).
