Fundacja na rzecz Nauki Polskiej po raz piąty wyłoniła laureatów Wyróżnienia im. prof. Macieja W. Grabskiego. Zostali nimi prof. dr hab. inż. Przemysław Biecek oraz prof. dr hab. Agnieszka Szuster-Ciesielska.
Wyróżnienie zostało wręczone 16 listopada 2026 r. podczas uroczystości w siedzibie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Prof. dr hab. inż. Przemysław Biecek został doceniony za popularyzację właściwych metod analizy, rozumienia i prezentowania danych oraz konsekwentne obalanie mitów dotyczących sztucznej inteligencji.
Prof. dr hab. Agnieszka Szuster-Ciesielska otrzymała wyróżnienie za przystępne analizy badań naukowych, wyjaśnianie mechanizmów działania szczepionek i układu odpornościowego, demaskowanie fałszywych twierdzeń zdrowotnych oraz uczenie odbiorców metod weryfikacji informacji.
O laureatach wyróżnienia
Prof. dr hab. inż. Przemysław Biecek – matematyk i informatyk, profesor Politechniki Warszawskiej oraz Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Centre for Credible AI. Zajmuje się wyjaśnialną sztuczną inteligencją (XAI), czyli metodami, które pozwalają sprawdzić, jak modele AI podejmują decyzje i dlaczego robią to czasem dobrze, a czasem błędnie. Jest twórcą popularnego otwartego oprogramowania DALEX do analizy modeli AI, pobranego ponad dwa miliony razy. Od lat łączy badania naukowe z upowszechnianiem wiedzy o danych i sztucznej inteligencji. Założył Fundację SmarterPoland wspierającą edukację w zakresie analizy danych oraz opracował kurs internetowy „Pogromcy Danych”, w którym wzięło udział ponad 10 tys. osób. Pracując w zespole badania PISA w OECD w Paryżu, wpadł na pomysł wykorzystania komiksu w popularyzacji nauki – tak powstała seria „Beta i Bit”, licząca dziś kilkanaście książek pokazujących, jak matematyka w połączeniu z informatyką pomaga zrozumieć dane i modele AI. Jest laureatem stypendium Fulbright STEM Impact Award. Regularnie publikuje artykuły o statystyce, wizualizacji danych i sztucznej inteligencji m.in. w „Delcie” oraz „Pulsarze”. Współtworzył polską społeczność użytkowników języka R, organizując Spotkania Entuzjastów R, a także sprowadził do Polski międzynarodową konferencję useR! 2026. Organizuje również plebiscyt Epic Fails, który na przykładach głośnych wpadek pokazuje rzeczywiste zagrożenia związane z AI: konfabulacje, dezinformację, bezkrytyczne uleganie użytkownikowi (tzw. lizusostwo modeli) oraz brak odpowiedzialności za ich błędy.
Prof. dr hab. Agnieszka Szuster-Ciesielska – wirusolożka i immunolożka, profesor zwyczajny w Katedrze Wirusologii i Immunologii Instytutu Nauk Biologicznych Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Tytuł profesora nauk biologicznych otrzymała w 2014 r. Jej zainteresowania badawcze obejmują wpływ czynników zakaźnych i niezakaźnych na odpowiedź immunologiczną, mechanizmy rozwoju chorób przewlekłych (w tym alkoholowych i niealkoholowych chorób wątroby) oraz alergii wywoływanej przez fitopatogenne grzyby. Jest autorką ponad 160 recenzowanych publikacji, cytowanych ponad 1800 razy. W czerwcu 2013 r. odbyła staż naukowy w Stanford University School of Medicine w Kalifornii (w Departamencie Mikrobiologii i Immunologii) w ramach programu Top 500 Innovators MNiSW, gdzie badała mechanizmy wnikania do komórek wirusa zapalenia wątroby typu C i wirusa denga. Równolegle prowadzi intensywną działalność popularyzatorską w zakresie wirusologii, immunologii i wakcynologii – prowadzi autorskie profile popularnonaukowe i stronę internetową, a w czasie pandemii COVID-19 regularnie występowała w mediach jako ekspertka. Została wyróżniona tytułem „Promotora Wiedzy” czasopisma „Puls Medycyny” i czterokrotnie znalazła się na liście 100 najbardziej wpływowych osób w polskiej medycynie i systemie ochrony zdrowia (w latach 2021–2023 oraz 2025). Jest ekspertką Agencji Badań Medycznych, wieloletnią recenzentką w unijnym konkursie Marie Skłodowska-Curie Fellowship, członkinią zespołu ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta ds. przeciwdziałania dezinformacji zdrowotnej oraz Eksperckiego Zespołu Doradczego ds. Bezpieczeństwa Informacyjnego przy KPRM. W 2026 r. otrzymała Akademicki Laur Dziennikarski AKLAUD w kategorii Popularyzacja Nauki za budowanie zaufania do nauki w przestrzeni publicznej.
O Wyróżnieniu im. prof. Macieja W. Grabskiego
Wyróżnienie im. prof. Macieja W. Grabskiego jest przyznawane przez FNP od 2016 r. za działania na rzecz rozumienia nauki w społeczeństwie, budowania zaufania do wiedzy naukowej oraz przybliżania wpływu nauki i uczonych na rozwój cywilizacyjny Polski. Mogą nim zostać uhonorowane osoby, których aktywność wspiera również edukację społeczeństwa w zakresie rozróżniania „dobrej” i „złej” nauki, tj. badań opartych na rzetelnej metodzie i racjonalnym wnioskowaniu od badań niespełniających tych kryteriów. Wysokość wyróżnienia wynosi 20 tys. złotych.
prof. Magdalena Fikus – wybitna popularyzatorka nauki, współinicjatorka warszawskiego Festiwalu Nauki (1997) i założycielka Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki (2000), współtwórczyni ruchu festiwalowo-piknikowego w Polsce;
Robert Firmhofer – współtwórca i od 2006 r. dyrektor Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, współorganizator Pikniku Naukowego – największej w Europie plenerowej imprezy poświęconej komunikacji naukowej;
prof. Szymon Malinowski – fizyk atmosfery, od wielu lat propagujący wiedzę naukową na temat zmian klimatu, współzałożyciel portalu „Nauka o klimacie”;
Magdalena Bajer – dziennikarka naukowa i publicystka, zaangażowana w przybliżanie miejsca nauki w społeczeństwie i wyjaśnianie społecznej roli uczonych;
prof. Andrzej Białas – fizyk, założyciel i redaktor naczelny tygodnika „PAUza Akademicka”, będącego forum dyskusji środowiska akademickiego o nauce i jej roli w społeczeństwie;
prof. Jan Madey – informatyk, zaangażowany w działalność społeczną związaną ze wspieraniem wybitnie uzdolnionych dzieci i młodzieży;
ks. prof. Michał Heller – wybitny uczony zajmujący się filozofią przyrody, inicjator interdyscyplinarnych spotkań uczonych oraz fundator Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie;
prof. Łukasz Turski – fizyk, popularyzator nauki, jeden z inicjatorów Pikniku Naukowego oraz pomysłodawca i organizator Centrum Nauki Kopernik;
Ryszard Rakowski – inicjator i współtwórca Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci.
Patronat medialny:
